NLPZ i opioidy — podstawy

NLPZ tłumią powstawanie sygnału bólowego na obwodzie (hamowanie COX i syntezy prostaglandyn w uszkodzonej tkance), opioidy blokują odbiór i interpretację bólu w ośrodkowym układzie nerwowym.

Same nie wywołują bólu — uwrażliwiają nocyceptory, obniżając ich próg pobudliwości (dlatego oparzona słońcem skóra boli od lekkiego dotyku). Odpowiadają też za gorączkę i wazodylatację.

COX-1: konstytutywna, chroni błonę śluzową żołądka, wspiera przepływ nerkowy, produkuje tromboksan A₂ w płytkach. COX-2: indukowalna w ognisku zapalnym, odpowiada głównie za ból i obrzęk.

Hamuje COX nieodwracalnie (acetyluje enzym), a płytka krwi nie ma jądra i nie odtworzy enzymu — efekt trwa przez całe życie płytki.

Powyżej pewnej dawki działanie przeciwbólowe już nie rośnie, rosną tylko działania niepożądane — np. ibuprofen 800 mg co 8 h to praktyczne maksimum.

NLPZ + inhibitor ACE/sartan + diuretyk — połączenie grożące ostrym uszkodzeniem nerek, zwłaszcza u pacjenta odwodnionego lub z niewydolnością serca.

Nie — uszkodzenie błony śluzowej jest ogólnoustrojowe (przez hamowanie COX-1), a nie kontaktowe. Osłonowo stosuje się inhibitor pompy protonowej.

Nie działa przeciwzapalnie i nie uszkadza żołądka — jego mechanizm jest głównie ośrodkowy (prawdopodobnie COX-3/układ endokannabinoidowy).

Przy przedawkowaniu CYP2E1 produkuje toksyczny NAPQI, który wyczerpuje glutation i powoduje martwicę hepatocytów. Odtrutka: N-acetylocysteina. Maks. 4 g/dobę (bezpieczniej 3 g).

Pobudzają receptory μ, κ i δ sprzężone z białkiem Gi: hamują cyklazę adenylanową, otwierają kanały potasowe (hiperpolaryzacja) i zamykają kanały wapniowe — sygnał bólowy zostaje wyciszony.